Beskidzki Dom Zielin „Przytulia”

Stale rosnąca popularność ziół oraz dziedzictwo przyrodnicze i historyczne naszego regionu zainspirowały do stworzenia unikatowego na skalę kraju obiektu – Beskidzkiego Domu Zielin „Przytulia”. Multimedialna wystawa stała obrazuje funkcjonowanie ziół w kulturze i życiu codziennym górali śląskich. Wokół budynku znajduje się herbarium – ogródek ziołowy. W trakcie zwiedzania przewidziana jest również projekcja filmu promocyjnego oraz degustacja owocowo-ziołowej herbaty breńskiej.  Kalendarz wydarzeń pełen jest ziołowych warsztatów, koncertów i spektakli.

Historia obiektu

19 sierpnia 1923 r. z inicjatywy Stowarzyszeń Młodzieży Katolickiej stanął drewniany budynek: Dom Katolicko-Ludowy, mieszczący dużą salę ze sceną i szereg lokali mniejszych. Wybudowano go w czasie największego kryzysu gospodarczego. Budowa mogła dotrzeć do szczęśliwego końca jedynie dzięki pomocy znacznej części mieszkańców, którzy wsparli budowę datkami, pożyczkami, robocizną i materiałami budowlanymi. Poświęcenie budynku odbyło się 19 sierpnia 1923 r., przez ks. prałata Józefa Londzina, którego z czasem obrano patronem Domu Katolicko-Ludowego. Budynek stanowił miejsce spotkań stowarzyszeń, posłużył także za pierwszą siedzibę Chrześcijańskiej Spółki Spożywczej, w nim odbywały się koncerty, występy, przedstawienia teatralne. W Domu mieściła się również biblioteka. W czasie II wojny światowej budynek był nieczynny dla działalności publicznej. Tuż za budynkiem w stodole hitlerowcy spalili jeńców włoskich oraz mieszkańców Brennej, o czym przypomina pomnik znajdujący się w miejscu tragedii. Po zakończeniu działań wojennych budynek został przejęty przez władzę ludową i wykorzystany jako sala kinowa. W 1995 roku Komisja Majątkowa dla Kościoła Katolickiego przejęła budynek, tym samym stał się on własnością Diecezji Bielsko-Żywieckiej, która z kolei przekazała go parafii św. Jana Chrzciciela w Brennej. Przez ostatnie lata budynek był dzierżawiony przez Gminę Brenna, a następnie Ośrodek Promocji, Kultury i Sportu Gminy Brenna, gdzie swoją siedzibę miał Gminny Ośrodek Kultury, stąd kolejna znana wśród mieszkańców nazwa budynku – GOK. W jednym z pomieszczeń mieściła się Izba Regionalna, prezentująca wnętrze starej breńskiej chałupy. GOK był też miejscem spotkań kulturalno-towarzyskich, to w jego sali odbywały się zabawy taneczne, wigiljki, spotkania kół, stowarzyszeń, warsztaty dla dzieci. Do niedawna była to również siedziba Zespołu Regionalnego „Brenna”, gdzie odbywały się próby, przechowywano stroje i rekwizyty. Co roku Noc Świętojańska rozpoczyna się od przemarszu Zespołu Regionalnego właśnie spod budynku Starego Kina. Po wykonaniu robót remontowych w 2018 r. budynek został ponownie otwarty pod nazwą Beskidzki Dom Zielin „Przytulia”.

Budynek dziś

Obecnie, zabytkowy budynek po remoncie przeprowadzonym w ramach projektu „Beskid Śląski - wspólnego dziedzictwo” realizowanego wspólnie z czeską Bystrzycą jest miejscem, gdzie poprzez zioła prezentowana jest spuścizna górali Beskidu śląskiego. Bogactwo występujących tu gatunków roślin posiadających właściwości lecznicze sprzyjało góralom, którzy żyjąc w otoczeniu natury nauczyli się z niej korzystać. Przekazując sobie wiedzę o roślinach przez pokolenia poznali ich działanie, czas i sposób zbierania oraz sposoby użycia i przechowywania.
Dom Zielin to żywe muzeum. Znajdująca się tam stała wystawa podzielona jest na cztery działy, obrazując funkcjonowanie ziół w kulturze i życiu codziennym. Ponadto organizowane są wystawy czasowe, prelekcje, warsztaty, pokazy i wykłady, a także liczne wydarzenia kulturalne: koncerty, przedstawienia teatralne, spotkania autorskie. Wokół budynku znajduje się herbarium – ogródek ziołowy, gdzie zgromadzono najważniejsze zioła naszego regionu. Swoją nazwę (przytulia) zaczerpnął od rośliny dzisiaj już nieco zapomnianej, traktowanej jako chwast, natomiast dla naszych przodków bardzo znaczącej. Wykorzystywano ją nie tylko w celach medycznych, np. jako środek przeciwzapalny i przeciwgorączkowy. Sok z przytulii stosowany był wymiennie z podpuszczką do produkcji serów, ponieważ roślina ta zawiera enzymy trawiące białka.